Không có nhiều mối quan hệ thì tìm khách bằng cách nào?

Một trong những điều khiến nhiều người mới làm trợ lý từ xa dễ chùn bước là cảm giác mình không có sẵn “đầu mối” nào cả.

Không quen ai đang cần thuê trợ lý.
Không có anh chị nào trong nghề để hỏi.
Không có bạn bè làm kinh doanh để giới thiệu việc.
Cũng không thuộc kiểu người quan hệ rộng, đi đâu cũng có người biết.

Thế là rất dễ đi đến một kết luận buồn: chắc nghề này hợp với những người có sẵn “network” hơn, còn mình thì khó bắt đầu.

Nhưng thực ra không hẳn vậy.

Đúng là có mối quan hệ sẵn sẽ giúp một số người đi nhanh hơn lúc đầu. Nhưng với nghề trợ lý từ xa, rất nhiều người có khách hàng đầu tiên không phải vì họ quen biết rộng. Mà vì họ biết cách xuất hiện đúng chỗ, biết cách để người khác hiểu mình làm gì, và biết kiên trì đi từng bước dù lúc đầu chưa ai biết đến mình.

Nói cách khác, mối quan hệ là một lợi thế, nhưng không phải là điều kiện bắt buộc để bắt đầu.

Nếu không có nhiều mối quan hệ sẵn có, bạn vẫn có thể tìm khách. Chỉ là bạn sẽ không đi theo con đường “được giới thiệu sẵn”, mà đi theo con đường “được nhìn thấy, được hiểu đúng, rồi dần có cơ hội”.

Không có nhiều mối quan hệ không phải là không có đường đi

Nhiều người khi nói mình không có quan hệ thực ra đang gặp cùng lúc mấy chuyện khác nhau:

• Không biết tìm khách ở đâu
• Không biết nên xuất hiện như thế nào
• Không biết phải bắt chuyện ra sao
• Không tự tin vì mình còn mới
• Không quen chủ động kết nối với người lạ

Những điều này gộp lại khiến họ nghĩ vấn đề nằm ở “network”. Nhưng nếu nhìn kỹ hơn, cái thiếu không chỉ là mối quan hệ, mà là cách bắt đầu khi chưa có mối quan hệ.

Đây là hai chuyện khác nhau.

Nếu bạn cứ nghĩ mình không có các mối quan hệ đủ rộng để tìm việc nên không làm được gì, bạn sẽ rất dễ ngồi yên. Còn nếu hiểu rằng hiện tại mình chưa có, nhưng mình hoàn toàn có thể tạo ra những điểm chạm đầu tiên với thị trường, bạn sẽ bắt đầu thấy mình có nhiều cơ hội để được khách hàng chú ý tới và nhiều cơ hội việc làm phù hợp.

Người mới không có network thường nên bắt đầu bằng 3 hướng

Khi chưa có nhiều mối quan hệ, bạn không nên ép mình phải mở rộng “networking” (“networking” có thể hiểu là “mạng lưới các mối quan hệ xung quanh, như: bạn bè, đồng nghiệp, đối tác…) theo kiểu quá to tát. Với người mới, có 3 hướng thực tế hơn để bạn dễ dàng bắt tay vào thực hiện ngay:

1. Đi vào nơi có sẵn nhu cầu

Đây là hướng dễ bắt đầu nhất.

Bạn tìm đến:

• Các hội nhóm tuyển dụng
• Các cộng đồng có bài đăng cần người hỗ trợ
• Các bài tìm freelancer, cộng tác viên, trợ lý online
• Các cộng đồng của trainer, coach, chủ doanh nghiệp nhỏ, người làm thương hiệu cá nhân

Ở những nơi này, bạn không cần quen ai trước. Điều bạn cần là quan sát xem ai đang cần gì, rồi học cách phản hồi cho rõ ràng.

Điểm mạnh của hướng này là bạn không phải chờ ai giới thiệu. Bạn chủ động tiếp cận cơ hội đang có sẵn ngoài kia.

2. Xây dựng sự hiện diện ở những nơi khách hàng có thể nhìn thấy bạn

Khi chưa có network, bạn càng cần để người khác hiểu mình đang làm gì.

Điều này có thể bắt đầu từ:

• Trang cá nhân
• Các bài chia sẻ ngắn
• Comment có ích trong cộng đồng
• Những lần trả lời câu hỏi một cách chỉn chu
• Hồ sơ giới thiệu rõ ràng về kỹ năng và định hướng của mình

Bạn chưa cần làm gì lớn. Nhưng cần có dấu hiệu đủ rõ để nếu ai đó đi ngang qua, họ biết bạn đang theo đuổi công việc gì và có thể hỗ trợ điều gì.

3. Tạo ra các kết nối nhỏ trước, thay vì chờ một mối quan hệ lớn

Nhiều người nghĩ quan hệ phải là quen người này người kia, phải có người chống lưng, phải được giới thiệu trực tiếp.

Nhưng thực tế, mối quan hệ trong công việc thường bắt đầu từ những kết nối rất nhỏ:

• Một lần tương tác tử tế trong cộng đồng
• Một lần comment có giá trị
• Một cuộc trò chuyện ngắn sau khi ai đó đọc bài của bạn
• Một lần bạn chủ động hỏi thêm về một nhu cầu công việc
• Một lần bạn đề xuất hỗ trợ một việc nhỏ

Mối quan hệ không phải lúc nào cũng có sẵn. Rất nhiều khi, nó được hình thành từ những lần xuất hiện nhỏ nhưng đúng cách.

Đừng chờ quen biết rồi mới bắt đầu hiện diện

Có một lỗi khá phổ biến mà người mới thường mắc phải, đó là:
“Khi nào mình có nhiều mối quan hệ hơn, có nhiều người biết đến hơn, có thêm kinh nghiệm hơn thì mình sẽ bắt đầu xuất hiện.”

Nhưng nếu cứ nghĩ vậy, bạn sẽ rất khó có mối quan hệ nào mới. Bởi vì người khác không thể biết đến bạn nếu bạn không hiện diện và để lại dấu ấn rõ ràng nào cả.

Sự hiện diện ở đây không có nghĩa là ngày nào cũng phải đăng bài dài. Cũng không có nghĩa là phải làm nội dung thật chuyên nghiệp ngay lập tức. Nó chỉ đơn giản là để người khác có cơ hội nhìn thấy bạn đang đi theo hướng nào.

Ví dụ:

• Bạn cập nhật phần giới thiệu trên trang cá nhân rõ hơn
• Bạn chia sẻ mình đang học và thực hành nghề trợ lý từ xa
• Bạn viết một bài ngắn về một đầu việc mình có thể hỗ trợ
• Bạn trả lời một câu hỏi trong cộng đồng bằng trải nghiệm thật
• Bạn chia sẻ góc nhìn về cách làm việc, tính chủ động, sự cẩn thận…

Khi thực hiện những điều này, bạn đang tạo điều kiện để mối quan hệ mới được hình thành.

Không có nhiều người quen thì càng cần chọn đúng cộng đồng để xuất hiện

Nếu bạn chưa có network riêng, cộng đồng sẽ là nơi rất quan trọng để xây dựng những mối quan hệ mới.

Nhưng vào cộng đồng không phải chỉ để chăm chăm vào quảng bá bản thân. Mà là để hiểu xem ở đó đang có ai, họ quan tâm điều gì, hay gặp khó khăn gì, và mình có thể hiện diện sao cho tự nhiên.

Ví dụ, nếu bạn muốn làm trợ lý cho trainer hoặc người làm kinh doanh nhỏ, hãy dành thời gian quan sát trong các cộng đồng của họ:

• Họ hay than phiền về việc gì
• Họ đang bí ở khâu nào
• Họ thường hỏi nhau điều gì
• Họ cần kiểu hỗ trợ nào nhất

Khi quan sát đủ kỹ lưỡng, bạn sẽ bắt đầu nhìn ra một điều rất quan trọng: người cần trợ lý không phải lúc nào cũng đăng bài tuyển người. Nhiều người chỉ đang quá tải, đang than mệt, đang loay hoay, nhưng chưa gọi tên đó là nhu cầu thuê trợ lý.

Nếu bạn chỉ ngồi chờ bài tuyển dụng, bạn sẽ bỏ lỡ rất nhiều tín hiệu như vậy.

Còn nếu bạn ở trong cộng đồng đủ lâu, đủ để hiểu vấn đề của họ, thì ngay cả khi chưa có quan hệ sẵn, bạn vẫn có thể dần tạo được chỗ đứng trong mắt những người phù hợp.

Người mới chưa có network nên bớt đặt mục tiêu “có khách ngay”, mà nên đặt mục tiêu “được biết đến đúng cách”

Nghe có vẻ chậm, nhưng đây là cách làm thực tế hơn cả.

Vì khi chưa có nhiều mối quan hệ, hiếm khi bạn chỉ làm một việc là có khách ngay. Thường sẽ phải đi qua một giai đoạn đầu tiên là:

• Được nhìn thấy
• Được hiểu là đang làm gì
• Được nhớ đến như một người nghiêm túc
• Được tin là có thể hỗ trợ một phần việc nào đó

Giai đoạn này rất quan trọng. Nhưng vì nó không tạo ra kết quả ngay lập tức nên nhiều người dễ bỏ qua.

Họ chỉ muốn hỏi: làm gì để có khách nhanh nhất?

Trong khi thực tế là nếu chưa ai biết bạn là ai, chưa ai hiểu bạn đang làm gì, thì chuyện có khách ngay không hề dễ.

Nên nếu bạn đang ở trong giai đoạn đầu, có thể đổi câu hỏi từ:
“Bao giờ em mới có khách?”
thành:
“Hôm nay em đã hiện diện rõ ràng hơn trong mắt người khác chưa?”
“Em đã xuất hiện đúng nơi chưa?”
“Em đã để lại dấu hiệu gì cho người phù hợp nhìn thấy chưa?”

Những câu hỏi này sẽ giúp bạn đi chậm nhưng bền vững hơn.

Không có nhiều mối quan hệ thì càng không nên đi theo kiểu rải đơn vô tội vạ

Khi sốt ruột muốn mau chóng có việc làm, nhiều người thường: thấy ở đâu có cơ hội là nhảy vào ngay.

Ứng tuyển hàng loạt.
Nhắn tin hàng loạt.
Comment rất nhiều nơi.
Gửi giới thiệu bản thân cho rất nhiều người mà chưa thật sự đọc kỹ nhu cầu của họ.

Cách này nhìn bên ngoài có vẻ năng suất, nhưng lại không hiệu quả và còn dễ kiệt sức.

Vì bạn phải tiêu tốn rất nhiều năng lượng cho những cơ hội không phù hợp, rồi dần có cảm giác mình đã cố nhiều mà chẳng đi đến đâu, hoặc thậm chí là “mình không đủ giỏi”, hay “công việc này không phù hợp với mình”.

Nếu chưa có network, bạn lại càng cần giữ sức và đi có chọn lọc hơn.

Tức là:

• Chọn đúng tệp khách hàng mình muốn hướng tới
• Chọn đúng vài cộng đồng để theo dõi kỹ
• Chọn đúng một vài kiểu đầu việc mình muốn nhận trước
• Chọn đúng những cơ hội phù hợp với mức hiện tại của mình

Đi hẹp hơn vào lúc ban đầu lại thường hiệu quả hơn đi quá rộng.

Quan hệ tốt trong công việc thường bắt đầu từ sự tử tế và rõ ràng, không phải từ quen thân

Nhiều người sợ chuyện xây dựng mối quan hệ vì nghĩ nó giống kiểu phải khéo léo xã giao, phải nói chuyện giỏi, phải thân quen mới tốt.

Nhưng trong môi trường làm việc, đặc biệt là làm việc từ xa, nhiều mối quan hệ tốt lại bắt đầu từ những điều đơn giản như:

• Bạn phản hồi đúng trọng tâm
• Bạn giao tiếp lịch sự
• Bạn giữ lời
• Bạn đúng giờ
• Bạn quan sát kỹ trước khi nói
• Bạn không làm phiền người khác một cách vô lý
• Bạn thể hiện thái độ nghiêm túc với công việc

Đó cũng là những điều khiến người khác cảm thấy dễ chịu khi tiếp xúc với bạn.

Và đôi khi, “mối quan hệ” đầu tiên trong nghề không phải là một người quá thân thiết. Chỉ là một người thấy bạn đủ tốt, thấy bạn có thiện chí, thấy bạn làm việc tử tế, nên sẵn sàng nhớ đến bạn khi có việc phù hợp.

Người mới có thể bắt đầu tạo “vòng quan hệ nghề nghiệp” như thế nào?

Trong thực tế, người mới hoàn toàn có thể bắt đầu từ những bước nhỏ này:

1. Làm rõ mình đang hướng tới nhóm khách hàng nào

Ví dụ:

• Trainer
• Coach
• Chủ doanh nghiệp nhỏ
• Người làm thương hiệu cá nhân
• Người bán khóa học, dịch vụ chuyên môn

Khi rõ mình muốn đi với ai, bạn mới biết nên xuất hiện ở đâu.

2. Chọn 2–3 cộng đồng để theo dõi nghiêm túc

Không cần vào quá nhiều. Chọn ít thôi nhưng theo dõi kỹ càng.

3. Quan sát vấn đề của họ trong vài tuần

Đọc bài họ đăng, đọc comment. Để ý xem điều gì lặp đi lặp lại.

4. Bắt đầu hiện diện bằng những tương tác nhỏ

Một comment hữu ích, một câu trả lời rõ ràng, một bài chia sẻ ngắn hay một lần hỏi thêm về nhu cầu công việc.

5. Giữ sự hiện diện đều thay vì bùng lên một lúc rồi mất hút

Đây là phần quan trọng cần lưu ý. Người khác thường tin hơn vào một người xuất hiện đều, hơn là một người xuất hiện rầm rộ vài hôm rồi biến mất.

Những bước này nghe nhỏ, nhưng nếu làm đều, bạn đang tự tạo network cho mình theo cách chân thành và bền chặt.

Đừng tự đánh giá thấp những gì mình đang có chỉ vì chưa quen nhiều người

Có những người không có network sẵn, nhưng lại có những thứ rất đáng giá:

• Sự cẩn thận
• Tinh thần học hỏi
• Thái độ trách nhiệm
• Kỹ năng giao tiếp dễ chịu
• Khả năng quan sát tốt
• Sự bền bỉ khi làm việc

Đây đều là những thứ có thể giúp bạn dần tạo ra cơ hội.

Mối quan hệ trong công việc không chỉ được xây lên bằng số lượng người quen. Nó còn được xây bằng cảm giác mà người khác nhận được khi tiếp xúc với bạn.

Nếu họ thấy bạn rõ ràng, tử tế, có trách nhiệm và có thể hỗ trợ được việc gì đó, thì dần dần cơ hội sẽ đến.

Có thể không nhanh như người được giới thiệu sẵn. Nhưng đó vẫn là một con đường chắc chắn và có nhiều cơ hội cho bạn.

Không có nhiều mối quan hệ thì nên nhìn hành trình tìm khách như thế nào?

Có lẽ cách “dễ thở” hơn là thế này:

Bạn không cần phải có sẵn một mạng lưới lớn để thì mới có thể bắt đầu.
Bạn chỉ cần bắt đầu đi vào thị trường, để lại những dấu hiệu đúng, tạo ra những kết nối nhỏ, rồi từ đó mạng lưới mới sẽ dần hình thành.

Khách hàng đầu tiên có thể chưa đến từ người quen.
Nhưng khách hàng thứ hai, thứ ba, hoặc cơ hội tiếp theo rất có thể sẽ đến từ chính những kết nối nhỏ bạn tạo ra trong giai đoạn đầu.

Nên nếu hiện tại bạn chưa có nhiều mối quan hệ, đừng vội nghĩ mình đi đang đi chậm hơn hay ít cơ hội hơn những người khác. Điều quan trọng không phải là bạn đang quen bao nhiêu người, mà là từ hôm nay, bạn đã bắt đầu để khách hàng tiềm năng có thể nhìn thấy bạn đúng cách hay chưa.

Với người mới làm trợ lý từ xa, không có network không phải là ngõ cụt. Nó chỉ có nghĩa là bạn cần đi bằng một con đường khác: chậm hơn một chút, chủ động hơn một chút, rõ ràng hơn một chút.

Nhưng đó vẫn là một con đường hoàn toàn rộng mở và tiềm năng cho bạn.Người mới làm trợ lý từ xa nên bắt đầu tìm khách hàng từ đâu?